Saturday, July 16, 2016
Sắp mùa vu lan nhớ lời mẹ ru
Hồi nhỏ mẹ thường ru tôi bằng những bài ca dao và những câu Kiều. Mẹ cũng ru các em tôi bằng những bài, những câu như vậy. Tôi đã được ngủ ngon từ những bài ru này và thuộc lòng chúng từ khi nào không biết!...
Mẹ hay ru: " chiều chiều nhớ lại chiều chiều. Nhớ nồi cơm nguội, nhớ niêu nước chè. Nhớ hồi lên võng xuống xe. Nhớ bát nước chè, nhớ chén đường non. Nhớ hồi cá trụng y con. Thịt heo y khúc, lòng còn ước mơ. Nhớ hồi rau muống bò bờ. Nhớ hồi lọng võng giăng tơ thuở nào. Nhớ lê nhớ lựu nhớ đào. Nhớ nơi kỳ ngộ bước vào thiên thai!..."
Lớn một chút, tôi thấy câu ru của mẹ có cái gì "không ổn" chỗ " lọng võng giăng tơ" và trong đầu tôi có ý nghĩ "sửa". Tôi đã sửa thành "lọng võng xum xuê thuở nào". Tôi hình dung những võng, những lọng xum xuê xúm xít trước một con người giàu sang danh vọng. Xuống xe lên võng. Cá thì trụng y con. Thịt thì dùng y khúc, mà vẫn còn mơ nhiều hơn, chưa thoả lòng ham muốn!... Vậy nên vọng lõng xum xuê mới đúng. "Giăng tơ" chắc để hợp vần "bờ" ở câu lục trên thôi! Và sau đó, lớn thêm một chút, mới thấy mình dùng từ...nhà quê hơn mấy bà mẹ quê thiệt!
Lọng võng giăng tơ vừa biểu thị cái số nhiều giăng mắc của lọng và võng, vừa một bức tranh đầy màu sắc. Vừa một sự chầu chực mong ước được hầu hạ, mua chuộc... Con nhện giăng tơ ra, con ruồi con muỗi dính bẫy liền! Con người đầy đủ cỡ ấy. Nay lại ngồi nhìn bóng chiều hôm nghĩ đến nồi cơm nguội, nhớ đến ly nước chè giản dị hàng ngày để hối tiếc cái thời nào xum xuê áo mão, thịt thà thừa mứa, một bước xuống võng, một nước lên xe. Để rồi cũng võng lọng trương giăng đó đã làm ta vấp ngã để nay chỉ còn nồi cơm nguội với niêu nước chè. Cái bẫy giàu sang kia thật kinh hồn! Thì rõ ràng "giăng tơ" mới vừa "cao", vừa sâu, vừa đúng vần. Hay hơn gấp mấy lần chữ "xum xuê" thô kệch!...
Rồi một bài khác mẹ ru: " chim xa rừng (thì) thương cây nhớ cội, người xa người tội lắm người ơi. Chẳng thà không thấy thì thôi. (Chớ) Thấy rồi mỗi đứa mỗi nơi sao đành!..."
Vậy là tôi sửa liền. "Gặp" chứ sao lại "thấy". Thấy là thấp thoáng thôi. Gặp thì mới là chộ mặt. Mới đúng chớ!...
Năm tháng trôi qua. Càng lớn lên càng thấy mẹ đúng. Mình sai. Thấy, ấy là quán chiếu. Là thấu thị. Là rõ hết nguồn cơn, tâm tình gan ruột. Mà biết đâu cũng đã thấy hết "cái lạ lùng bên trong" của nhau (BG)! "Thấy" mới sâu, còn sâu hơn cả biết, chớ "gặp" thì hời hợt lắm! Thấy rồi thì xa cách mới tương tư, mới chịu không nỗi, mới oán ông trời sao đành đoạn bắt mỗi đứa mỗi nơi. Chứ gặp một chút rồi xa thì chuyện thường tình. Chi đâu mà than với vãn! Vậy là, lạy mẹ, con ngu!
Lại một bài nữa: ngó lên trên rừng thấy cặp chim đang đá. Ngó xuống dưới biển thấy cặp cá đang đua. Anh biểu em về lập miếu thờ vua. Lập lăng thờ mẹ, xây chùa thờ cha... (Chớ) chữ trung chữ hiếu chữ hoà. Em đố anh ba chữ thờ cha chữ nào? Chữ trung em để thờ vua. Chữ hiếu (em) thờ mẹ. Chữ hoà (em) thờ anh!... Liền...sửa lời ru của mẹ, người nữ hỏi rồi thì phải là câu trả lời phải là của người bạn nam (hoặc chồng) chứ. Sao lại chữ trung em để thờ vua....? Đúng phải là: chữ trung anh để thờ vua. Chữ hiếu anh thờ cha mẹ. Chữ hoà anh thờ em !.. Và rồi hí hố cho là mình đúng!...
Lớn lên lại thấy mình ngu! Ngu thật. Cô gái này thật là ba lém. Đố 3 chữ trung hiếu hoà rồi tiếp luôn. 3 chữ này em thờ như vậy rồi đó, em dùng thờ vua, thờ mẹ, thờ anh rồi đó, anh không được lặp lại đâu nghe. Còn thờ cha em chưa biết dùng chữ nào đây. Anh giỏi nói đi? Cái hay. Cái sâu sắc. Thông minh và nghịch ngợm của ông bà nó nằm ở đó, còn cái vốn văn chương chữ nghĩa và vốn sống của mình bé tí tẹo mà cũng đòi...cải cách!...
Đúng là ngựa non háu đá!
Có một bài nữa mẹ ru mà tôi mê. Càng lớn càng mê và không dám sửa. Đó là " ba với ba là sáu, sáu bảy mười ba. Bạn nói với ta không thiệt không thà. Như cây đủng đỉnh trên già dưới non. Bạn nói với ta chưa vợ chưa con. (Chớ) Vợ con ai (mà) đứng, ở đầu non tê bạn tề? Bạn nói với ta chưa có hiền thê. (Chớ) hiền thê ai đó? Bạn trả lời thề lại cho ta!..." Đến bây chừ như vẫn còn nghe lời hát ru đượm buồn man mác của mẹ. Lớn một chút hỏi mẹ cây đủng đỉnh là cây gì. Mẹ nói là cây đùng đình. Sau này thấy được cây đùng đình, thuộc loại dừa, buồng trái mọc từ thân, buồng trên mọc trước, buồng dưới ra sau, nên buồng trên già mà buồng dưới vẫn non.
Mà sao lại dùng cây đủng đỉnh để ví von mà không dùng những từ khác? Thật là. Ta vốn chỉ mới có cảm tình với bạn thôi. Nhưng ngày qua ngày. Bạn cứ đủng đỉnh nhỏ to chuyện yêu thương hứa già, hẹn non. Cái cây (hoặc người) mà trên già dưới non thì thật đáng là ngờ! Bạn còn nói bạn độc thân vui tính. Đủng đỉnh, rủ rỉ mãi nên ta mới tin, mới thương, mới yêu, mới thề thốt (và biết đâu đã trao thân cho bạn)... Đến bây chừ lửa đã thành rơm thì mới lộ ra bạn đã lập gia đình, vợ con đề huề. Thì thôi. Là hết. Ta đã lỡ dại nghe lời ngon ngọt non già đủng đỉnh của bạn, thì cũng là số phận của ta. Thôi thì bạn hãy về với hiền thê của bạn, với con cái bạn. Ta chỉ xin lại lời thề mà một đêm đầy trăng trong vòng tay thương yêu bạn, ta đã lỡ một câu, sẽ cùng bạn đi hết cuộc đời này! Nay ta xin trả lại. Trả lại lời thề này thôi bạn ạ!..
Thật là ứa nước mắt. Một bài ca dao trác tuyệt. Một tấm lòng vô lượng, từ bi!...
Mùa Vu Lan nhớ mẹ. Cám ơn mẹ những bài ru tuổi ấu thơ và xin lỗi mẹ vì những dại khờ!
Nguyễn Quang Chơn
Mùa Vu Lan 2016, Bính Thân
Saturday, June 25, 2016
Thursday, June 23, 2016
Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm
Nghe hoài, đọc hoài kinh Kim Cang ghi lời Đức Phật thuyết giảng cho Tu Bồ Đề. Kinh cao siêu quá. Nhiều thầy quá. Nhiều sách quá. Nhiều giảng luận quá...
Mình tù mù. Mình lơ mơ... Ông Lục Tổ Huệ Năng đang nấu bếp. Nghe câu kinh này hoát nhiên đại ngộ. Mình nghe đi nghe lại, nhớ nhớ quên quên. Đọc lộn tới lộn lui..., khi thì ưng vô trụ sở, lúc thì ưng trụ vô sở, lúc thì kỳ tâm sinh nhi...
Khổ, đã học Phật thì phải có duyên mới tới được. Ông cứ lo làm business, đi mây về gió, hợp đồng ký tới ký lui hàng trăm tỷ. Lúc thì chơi gôn, lúc thì nhậu nhẹt, lúc nữa masage..., thì tâm duyên ông ở đâu mà nhập được vào Phật pháp? Mà, biểu ông "vô sở trụ" thì làm răng đây? Ít ra ông cũng phải trụ vào chuyên môn, vào pháp luật, vào những hợp đồng mẫu..., và vào niềm tin đối tác nữa chứ. Vô sở trụ. Rồi vô sở đắc. Rồi vô sở hành. Rồi vô sở...tùm lum thì sẽ đi đến đâu. Chưa đắc đạo đã phải vào vòng lao lý chắc!...
Đức Phật dạy thì quá đúng rồi. Vì chư tướng có đó mà mất đó. Dựa vào những cái thoắt ẩn thoắt hiện đó thì sao mà đến Như Lai được. Nhưng Phật dạy Tu Bồ Đề, chư thiện nam tín nữ là để làm người, thành bồ tát, thành Phật, chứ không phải thành...đại gia, thành...business gia, đặc biệt, trong bối cảnh Việt nam ta nay. Vô pháp, vô nhân, vô đạo...
Phàm làm người. Cái tôi là lớn nhất. Nhớ câu thành ngữ Pháp "cái tôi là cái đáng ghét!" Quả thật vậy. Ai cũng có cái tôi. Ai cũng có cái ngã. Và thường thì cái tôi của mình to quá. To hơn những cái tôi người khác. Chính vì thế mà. Muôn sự đua tranh. Không ai chịu thua ai!...
Chấp ngã. Chính là những nỗi hằn học. Những ghen ghét, bực dọc. Cái tôi bự làm cái ngã to. Cái ngã to làm cái tính ích kỷ, tự kỷ lớn. Thấy mình là cây đinh của vũ trụ, nhân vật trung tâm của mọi nhà. Vì vậy. Ai góp một câu phật ý. Ai phê một chữ không hài lòng. Ai nói một điều không thuận nhĩ. Là nổi sùng lên, nổi giận lên, nổi điên lên. Cái tôi bùng lên như một cơn kình nộ. Kẻ có chức có quyền thì ra oai bắt nạt. Kẻ có chữ có nghĩa thì miệt mài buông rủa. Kẻ bình thường thì trợn mắt phùng mang... Cái tôi lớn thường làm cho con người nhỏ đi. Và, thường mất hết bạn bè. Làm mình cô độc...
Đức Phật 49 năm đi giảng đạo rồi người cũng phủ nhận người. Cũng phủ nhận pháp. Cũng nói rằng ta có nói cái gì đâu, có giảng một chữ nào đâu. Bởi Phật ở trong các ngươi thôi. Pháp ở trong trí huệ ngươi thôi. Cư sĩ thành Phật đã đành, kẻ ăn mày cũng thành Phật, đồ tể buông dao chẳng cũng thành Phật đó sao!... Vậy hà cớ gì ông lại là cây đinh vũ trụ. Là chân lý của mọi người. Bởi chấp ngã như vậy nên mới sanh ra thập tự chinh, nên mới sinh ra chiến tranh lạnh, nên mới sinh ra IS. Nên mới khổ đau!
Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm! Vậy thì trụ vào cái chi để sống đây? Trụ vào ngay câu vô sở trụ. Vào ngay "sắc bất dị không, không bất dị sắc; sắc tức thị không, không tức thị sắc; thọ, tưởng, hành, thức diệc phục như thị" vậy!
Để không hoa mắt, hoa tâm trong cõi thường hằng! Để yêu đời, yêu người và hỷ xả, thanh tịnh...
Nguyễn Quang Chơn
23.6.16
Lan man lời kinh
Wednesday, June 22, 2016
Đi thăm nhà thơ Phạm Ngọc Lư
Nhà thơ Phạm Ngọc Lư sinh 1946 tại Huế, tốt nghiệp ban Hán văn, đại học văn khoa Huế, dạy học tại Tuy Hoà. Ông làm thơ hay và nổi tiếng từ trước 1975. Bài thơ nhiều người biết nhất là "Biên Cương hành" ông viết năm 1972, đăng đầu tiên trên Văn. Giọng thơ hào sảng, bi hùng, gần gần với Tây tiến của Quang Dũng nên rất được nhiều bạn đọc, thanh niên, lính tráng ưa thích... Sau 1975, anh về ngụ cư Đà nẵng. Anh vẫn làm nhiều bài thơ rất hay về thân phận, bè bạn, quê hương như "Đề thơ trước mộ Thanh Xuân", "Quá giang tự vịnh", "Ngập ngừng trông núi"...
Sau tết Bính thân 2016, anh phát hiện mình đau nhức trong xương và có một khối u nơi cổ. Khi mổ khối u và sinh thiết. Bệnh viện phát hiện anh bị cancer phổi. Vậy là anh phải vào bệnh viện ung bướu ĐN chữa trị, rồi hoá trị....
Tôi yêu quí thơ anh mà chưa gặp anh, và cũng không ngờ rằng anh đang sống ĐN. Gần đây nhận email Trần Thị Nguyệt Mai, nói anh PNL bệnh nặng, đang điều trị ĐN, báo để anh đến thăm. Lúc đó mình đang bận việc nơi xa...
Hôm nay chủ nhật. Đà nẵng trời còn nắng dữ, trốn mình trong phòng vẽ. Chợt nghĩ, không biết lát sẽ tìm thăm PNL từ đâu?!!!... Đang quệt những vệt màu thì nghe phone. "Sư thầy" Đỗ Hồng Ngọc gọi từ SG.
"Alo. Anh Ngọc khoẻ không? Khoẻ. Đang làm gì đó? Dạ vẽ. Dữ hỉ. Kỳ này hứng chi mà chuyển sang tĩnh vật, vẽ nhiều hoa vậy? Dạ, em không có hoa thật nên vẽ hoa tưởng. Anh lúc nào cũng nhiều hoa bên mình nên đâu cần vẽ. Hì hì, mình đang có chuyện muốn nói với Chơn. Phải chuyện anh PNL bị bệnh không? Ủa. Sao tài vậy, đang định báo Chơn đến thăm xem bệnh tình ra sao. Nghe nặng, mình lo? Dạ, em cũng đang định chiều nay đi thăm mà không biết ở bệnh viện Đa khoa hay bệnh viện Ung bướu? Mình có số nhà và số phone đây...."
Đúng là thần giao cách cảm. Đang muốn tìm đường thì có người chỉ đường ngay!
Reng, reng.... "Alo, xin lỗi phải người nhà anh PNL?" Một giọng Huế nhẹ nhàng dễ thương. "Dạ không. Anh nhầm số rồi ạ". Thật đúng như ĐH Ngọc nói, tên Phạm Hà Giao của số phone này là con anh Lư nhưng trai hay gái mình không biết đó nghe. Cái tên PHG ni nghe cũng rất "femal" giống Đỗ Hồng Ngọc lắm!..
Kiểm tra lại thì ra mình bấm nhầm 0935... thành 0930...,và rồi thì cũng gặp Giao, con trai anh, và biết số phòng, rồi đến thăm anh...
Anh Lư vẫn tinh anh lắm mặc dù đã hai lần trải qua hoá trị. Tóc vẫn còn nhiều. Đôi mắt vẫn nhìn sâu vào hồn người. Vóc dáng vẫn sư phạm... Chị Quí, vợ anh vui mừng đón khách. Bệnh viện còn mới, sạch sẽ. Anh chuyện trò hóm hỉnh, thần sắc tươi vui...
Trên đầu giường có hai cuốn Thư Quán Bản Thảo số 70, phát hành tháng 6, 2016. Anh bảo, mấy anh chị bên Mỹ sợ mình đi sớm nên in gấp để mình còn đọc, được đọc trước khi đi cũng vui lắm Chơn! Cái tình văn nghệ anh em xưa thật là đáng quí. Nay từng người lần lượt ra đi. Biết là luật tử sinh sao vẫn bùi ngùi!...
Thấy anh vui, mình mời anh xuống canteen ngồi. Anh uống sữa, mình một lon bia. Ngoài sân, những nhóm thanh niên thiện nguyện làm văn nghệ hát hò cho bệnh nhân vui..., anh lấy bút ký lên TQBT tặng mình, tay hơi run nhưng nét chữ còn đẹp lắm!
Mình bảo, anh tặng Chơn sách thì Chơn tặng lại anh dessin nhé. Rồi thì lấy bút của anh và lật trang bìa cuối ký hoạ nhanh. Anh PNL hiện ra vẫn lắng sâu, bi tráng của một "Biên Cương Hành"...
Mấy người bệnh ngồi xem trầm trồ khen giống. Rồi một anh xin một chân dung. Mình ừ nhưng không có giấy. Anh chạy vào caisser xin được một tờ giấy kẻ ô học trò. Thôi kệ. Mình vẽ, rồi thấy anh cầm bức hoạ rơm rớm nước mắt cảm ơn, nói, sẽ bảo con đóng khung, sau này treo trên bàn thờ làm kỷ niệm! Mình thấy lòng vui mà không khỏi bâng khuâng xao xuyến bồi hồi!...
Chia tay anh Phạm Ngọc Lư. Bốn giờ rồi mà chiều vẫn chưa tắt nắng. Gió phía biển thổi vào mát lạnh. Chụp cùng anh một bức kỷ niệm. Nói với anh. Buồn và vui. Ôi cuộc đời. Buồn và vui bất chợt. Nói với chị Quí, em sẽ còn lên thăm, sẽ còn chơi với anh! Nhiều lần, lâu nữa!...
Nguyễn Quang Chơn
Đà nẵng, ngày của cha 19.6.16
Saturday, June 18, 2016
Lại ba Tàu!
Huống chi, ta cùng các ngươi sinh ra phải thời loạn lạc, lớn lên gặp buổi gian nan. Lén nhìn sứ ngụy đi lại nghênh ngang ngoài đường, uốn tấc lưỡi cú diều mà lăng nhục triều đình; đem tấm thân dê chó mà khinh rẻ tổ phụ. Ỷ mệnh Hốt Tất Liệt mà đòi ngọc lụa để phụng sự lòng tham khôn cùng; khoác hiệu Vân Nam Vương mà hạch bạc vàng, để vét kiệt của kho có hạn. Thật khác nào đem thịt ném cho hổ đói, tránh sao khỏi tai họa về sau.
Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ giận chưa thể xả thịt, lột da, ăn gan, uống máu quân thù; dẫu cho trăm thân ta phơi ngoài nội cỏ, nghìn thây ta bọc trong da ngựa, cũng nguyện xin làm....
Tục ngữ Việt nam ta có câu: "bán anh em xa mua láng giềng gần". Và vua chúa ta từ Đinh Lê Lý Trần Lê Nguyễn cũng đã biết điều đó. Chúng ta luôn giữ chuẩn mực mối quan hệ láng giềng đằm thắm. Thế mà chẳng dưới triều đại nào, từ Hán Nguyên Minh Thanh Mao, thằng láng giềng không phiền nhiễu chúng ta! Máu của chúng đã từng nhuộm đỏ dòng Như Nguyệt. Xác của chúng đã từng làm nghẽn sông Nhị Hà. Thây của chúng đã từng chất thành đống, thành gò tại Đống Đa... Đầu Ô Mã đã rụng ở sông Bạch Đằng, cổ Liễu Thăng đã đứt tại ải Chi Lăng, hồn Nghi Đống còn lang thang trên dây treo trên cây đa Ngọc Hà, ống đồng cầu phao sông Nhị đã cứu mạng Thát hoan, ấn tín vua Tàu còn bừa bãi trên đường chạy thoát thân của Thống đốc lưỡng Quãng Tôn Sĩ Nghị...
Ấy vậy mà đến thế kỷ 21 này. Khi thế giới là một màn hình phẳng. Mọi người từ đông sang tây, chỉ vươn vai là đến gần nhau. Thì lại chúng. Bọn ba tàu. Mà là tàu cọng. Cùng chung một ông thầy Các Mác, Lê Nin. Cùng xây dựng mục tiêu Cọng sản, xây dựng thế giới đại đồng, tốt đẹp hơn cả thiên đường...! lại đi làm những trò bẩn thiểu, hèn hạ còn hơn bọn bất lương, du thủ đối với nước Nam ta..
Trên biển, bao đời nay lãnh hải đã khắc chia. Nay chúng tự vẽ một đường lưỡi bò bao trùm hết biển phương nam. Rồi xây đảo nhân tạo, cảng quân sự, rồi vẽ vùng cấm bay, vùng cấm khai thác hải sản, rồi tự động kéo dàn khoan dầu ra khai thác!...
Trên bờ. Chúng hết kéo người sang mua móng bò móng trâu, đến mua đĩa, mua ốc bưu vàng, mua lá khô đào lộn hột..., rồi lại tuồn vào cơ man hàng hoá ẩn tàng những chất bệnh hiểm nghèo, những phụ gia, hoá phẩm độc hại mong tiêu diệt lâu dài sức khoẻ người dân...
Tiền ngân khố ẩn dưới mác đầu tư nước ngoài chúng đổ vào nước ta xây dựng sòng bài công sự. Xây dựng những nhà máy ô nhiễm. Chúng nhảy vào những cột mốc cơ yếu về quân sự của ta, chúng len lõi vào rừng sâu núi thẳm của ta. Rồi người chúng tràn vào theo những dự án đầu tư, lấy vợ sinh con... Bây giờ đi đâu cũng thấy ba tàu...
Thật là:
Nay các ngươi ngồi nhìn chủ nhục mà không biết lo; thân chịu quốc sỉ mà không biết thẹn. Làm tướng triều đình đứng hầu quân man mà không biết tức; nghe nhạc thái thường đãi yến sứ ngụy mà không biết căm. Có kẻ lấy việc chọi gà làm vui; có kẻ lấy việc cờ bạc làm thích. Có kẻ chăm lo vườn ruộng để cung phụng gia đình; có kẻ quyến luyến vợ con để thỏa lòng vị kỷ. Có kẻ tính đường sản nghiệp mà quên việc nước; có kẻ ham trò săn bắn mà trễ việc quân. Có kẻ thích rượu ngon; có kẻ mê giọng nhảm. Nếu bất chợt có giặc Mông Thát tràn sang thì cựa gà trống không đủ đâm thủng áo giáp của giặc; mẹo cờ bạc không đủ thi hành mưu lược nhà binh. Vườn ruộng nhiều không chuộc nổi tấm thân ngàn vàng; vợ con bận không ích gì cho việc quân quốc. Tiền của dẫu lắm không mua được đầu giặc; chó săn tuy hay không đuổi được quân thù. Chén rượu ngọt ngon không làm giặc say chết; giọng hát réo rắt không làm giặc điếc tai. Lúc bấy giờ chúa tôi nhà ta đều bị bắt, đau xót biết chừng nào!
...
Giặc với ta là kẻ thù không đội trời chung, mà các ngươi cứ điềm nhiên không muốn rửa nhục, không lo trừ hung, lại không dạy quân sĩ, chẳng khác nào quay mũi giáo mà xin đầu hàng, giơ tay không mà chịu thua giặc. Nếu vậy, rồi đây, sau khi dẹp yên nghịch tặc, để thẹn muôn đời, há còn mặt mũi nào đứng trong cõi trời che đất chở này nữa?
(*)
Nguyễn quang Chơn
19.6.16
(*) chữ in nghiêng là trích từ "Hịch Binh Sĩ" của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn
Subscribe to:
Posts (Atom)